İnmemiş Testis Ameliyatı Kaç Yaşında Yapılır?

"Oğlum 10 yaşında, inmemiş testisi yeni fark ettik. Geç mi kaldık?" Kliniğimizde bu soruyu duymak bizi hiç şaşırtmıyor. İnmemiş testis, bebeklikte fark edilmesi gereken ama ülkemizde çoğu zaman okul çağında fark edilen bir durum.

İyi haber şu: Hangi yaşta fark edilirse edilsin, inmemiş testis ameliyatı için hâlâ yapılabilecek çok şey var.

Bu yazıda inmemiş testis ameliyatının kaç yaşında yapılması gerektiğini, 2, 5, 9 ve 10 yaşında ameliyat olan çocuklarda durumun ne anlama geldiğini ve ameliyat sonrası çocuk sahibi olma konusunu sade bir dille anlatıyoruz.

İnmemiş Testis Ameliyatı İçin İdeal Yaş Nedir?

Uluslararası kılavuzlar, inmemiş testis ameliyatının 6–18 ay arasında yapılmasını önerir. Doğumda torbada olmayan testis 6 aya kadar kendiliğinden inmediyse, çocuğun bir çocuk cerrahına yönlendirilmesi ve ameliyatın 18 aydan önce yapılması hedeflenir.

Bu yaş aralığının seçilmesinin bir nedeni var. Testis, karın içindeki ya da kasıktaki sıcak ortamda kaldıkça sperm üretecek hücreler zamanla zarar görebilir.

Erken yapılan inmemiş testis ameliyatı, testisin gelişimini korumak için en iyi fırsatı sunar.

Ne yazık ki ülkemizde inmemiş testis ameliyatı çoğu zaman bu yaştan çok sonra yapılıyor.

Ekibimizden Prof. Dr. Erdal Türk ve arkadaşlarının yaptığı bir çalışmada, 2 yaşından sonra ameliyat edilen çocukların ortalama yaşı 6'nın üzerindeydi.

Bu yüzden ailelerin farkındalığı, erken tanı için en önemli adım.

Bebeklerde İnmemiş Testis Kendiliğinden İner mi?

Evet, bir kısmı iner. Özellikle erken doğan bebeklerde doğumda torbada olmayan testis, ilk birkaç ay içinde kendiliğinden inebilir. Bu nedenle ilk aylarda hemen ameliyat düşünülmez; bebek düzenli olarak kontrol edilir.

Ancak 6 aydan sonra testisin kendiliğinden inmesi pek beklenmez. Bu noktadan sonra beklemek yerine çocuk cerrahına başvurmak gerekir.

İnmemiş testis tedavisinde ilaçla testisi indirme yöntemi ise günümüzde önerilmemektedir; asıl tedavi ameliyattır.

Bebeğinizin testislerini bez değiştirirken fark etmek çoğu zaman mümkündür.

Torbanın bir tarafı boş ya da küçük görünüyorsa, bunu çocuk doktorunuza mutlaka söyleyin.

2–5 Yaşında İnmemiş Testis Ameliyatı

2 yaşında inmemiş testis ameliyatı ideal yaştan biraz sonra yapılmış olsa da çocuk için hâlâ çok değerlidir. 3 yaşında ya da 5 yaşında inmemiş testis ameliyatı için de aynı şey geçerlidir: Fark edildiği anda ameliyatı planlamak en doğru yaklaşımdır.

Bu yaş grubunda aileleri şaşırtan bir durum daha var. Bazı çocuklarda testis bebeklikte torbadaymış gibi görünür, ama birkaç yıl içinde yukarı doğru çekilir.

Buna "sonradan yükselen testis" denir ve genellikle 3–5 yaş civarında fark edilir. Bu durumda da tedavi ameliyattır.

İnmemiş testis ameliyatı çoğu çocukta kasıktan yapılan küçük bir kesiyle, genel anestezi altında ve günübirlik olarak yapılır. Ameliyatın nasıl yapıldığını inmemiş testis ameliyatı sayfamızda ayrıntılı olarak anlattık.

9–10 Yaşında İnmemiş Testis Ameliyatı: Geç mi Kalındı?

10 yaşında inmemiş testis ameliyatı, ideal yaştan elbette çok sonradır. Ama bu, ameliyatın anlamsız olduğu anlamına gelmez. 8 yaşında, 9 yaşında ya da 10 yaşında inmemiş testis ameliyatı olan çocuklarda ameliyatın hâlâ önemli faydaları vardır:

• Testisi muayene edilebilir hâle getirir. Torbaya indirilen testis, ileride elle kontrol edilebilir.
• Kasık fıtığını onarır. İnmemiş testise çoğu zaman kasık fıtığı eşlik eder ve aynı ameliyatta düzeltilir.
• Testis dönmesi (torsiyon) riskini azaltır.
• Görünüm ve özgüven açısından çocuğa büyük rahatlama sağlar.

Tecrübelerimize dayanarak söyleyebiliriz ki ailelerin "geç kaldık" diye ameliyatı ertelemesi, en sık yapılan hatalardan biridir. Geç fark edilen inmemiş testiste yapılacak en iyi şey, ameliyatı ergenlikten önce ve daha fazla beklemeden yapmaktır.

İnmemiş testis ameliyatı kaç yaşına kadar yapılır? Aslında bir üst yaş sınırı yoktur. Ergenlik sonrasında fark edilen bazı durumlarda ise, testisin durumuna göre farklı seçenekler değerlendirilebilir.

Bu karar, muayene ve gerekli tetkiklerden sonra hekiminizle birlikte verilir.

Ameliyat Geç Yapılırsa Ne Olur?

İnmemiş testis ameliyatı geç yapıldığında bazı riskler artabilir:

• Kısırlık riski: Testis ne kadar uzun süre yerinin dışında kalırsa, sperm üretimi o kadar etkilenebilir.
• Tümör riski: İnmemiş testiste ileriki yaşlarda tümör gelişme riski artar. Torbaya indirilmiş testisin muayene edilebilmesi, erken fark etmeyi kolaylaştırır.
• Testis dönmesi (torsiyon): Yerinde olmayan testis daha kolay dönebilir.
• Kasık fıtığı: İnmemiş testise çoğu zaman fıtık eşlik eder.

Burada önemli bir noktanın altını çizelim: Ameliyat bu riskleri azaltır, ama tamamen ortadan kaldırmaz. Bu yüzden ameliyattan sonra da düzenli kontroller önemlidir.

İnmemiş Testis Ameliyatından Sonra Çocuk Olur mu?

Bu, ailelerin en çok merak ettiği sorudur. Tek taraflı inmemiş testis ameliyatı olan erkeklerin büyük çoğunluğu, ileride çocuk sahibi olabilir. Diğer testis normalse, doğurganlık çoğu zaman yeterince korunur.

Çift taraflı inmemiş testiste ise çocuk sahibi olma şansı daha fazla etkilenebilir. Bu nedenle çift taraflı durumlarda ameliyatın erken yapılması daha da büyük önem taşır.

İnmemiş testis ameliyatı sonrası çocuk olur mu sorusunun cevabı, çocuğun ameliyat yaşına, testisin durumuna ve tek ya da çift taraflı olmasına bağlıdır.

Çocuğunuz için en doğru değerlendirmeyi, muayene sonrasında hekiminiz yapacaktır.

Utangaç Testis ile İnmemiş Testis Arasındaki Fark

Ailelerin sık karıştırdığı bir durum da utangaç testistir. Utangaç (retraktil) testis, soğukta, heyecanda ya da muayene sırasında kasığa doğru çekilen, ama elle kolayca torbaya indirilebilen ve orada kalan testistir.

İnmemiş testisten farkı şudur: Utangaç testis aslında yerindedir, yalnızca kas refleksiyle geçici olarak yukarı çekilir. Bu nedenle çoğu zaman ameliyat gerekmez.

Ancak utangaç testislerin bir kısmı zamanla yukarıda kalmaya başlayabildiği için yıllık kontroller önemlidir.

Ayrıntılar için utangaç testis sayfamıza göz atabilirsiniz. İnmemiş testise eşlik eden kasık fıtığı hakkında bilgi için kasık fıtığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Kaynakça

1. Türk E, Bilen CM, Karaca F, Edirne Y. Age of surgery for undescended testes in the peripheric regions of Turkey.
2. Türk E, Karaca F, Edirne Y. Determining External Genital Abnormalities with a Pre-Circumcision Examination in Previously Undiagnosed Male School Children.
3. Kolon TF, Herndon CDA, Baker LA, Baskin LS, Baxter CG, Cheng EY, Diaz M, Lee PA, Seashore CJ, Tasian GE, Barthold JS. Evaluation and treatment of cryptorchidism: AUA guideline.
4. Schneuer FJ, Holland AJA, Pereira G, Jamieson S, Bower C, Nassar N. Age at surgery and outcomes of an undescended testis.
5. Shiryazdi SM, Modir A, Benrazavi S, Moosavi N, Kermani-Alghoraishi M, Ghahramani R. Causes of delay in proper treatment of patients with undescended testis.