Pubertal Jinekomasti (Ergenlikte Meme Büyümesi)

Pubertal jinekomasti, erkeklerde endokrin bir patoloji olmaksızın memedeki glandüler yapının geçici büyümesidir. Meme büyümesi tek ya da çift taraflı ve ağrılı olabilirken, bu ergenlerde herhangi bir kronik hastalık ya da ilaç kullanım öyküsünün olmaması önemlidir. Fizyolojik jinekomasti yaşam boyunca en sık üç dönemde görülmektedir; yenidoğan dönemi, pubertal dönem ve yaşamın geç dönemidir.

Geçici pubertal jinekomasti en sık karşılaşılan jinekomasti tipidir ve 10-16 yaş arasındaki erkeklerde daha sık görülmektedir. Özellikle 13-14 yaşları arasında pik yapmaktadır. Pubertal jinekomastinin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Sıklıkla altta yatan kronik bir hastalık, endokrinopati ve ilaç kullanımı öyküsü saptanamamaktadır. Bedende normal şartlarda östrojen ve androjen arasında bir denge söz konusudur.

Östrojen ve androjen arasındaki dengenin bozulması jinekomasti gelişiminde çok önemlidir. Örneğin kilo fazlası olan çocuklarda azalmış seks hormon bağlayıcı globulin (SHBG) seviyesi sonucu artan serbest östrojen konsantrasyonu jinekomasti gelişimine katkıda bulunmaktadır. Pubertenin ilerlemesi ile birlikte gece ve gündüz testisten testosteron salınımı olmakta ve gün içerisinde testosteron seviyeleri de yüksek kalarak jinekomasti gerilemektedir. Pubertal dönemde görülen jinekomastinin büyük bir kısmı iyi seyirlidir. ilk 3 yıl içinde olguların çoğunda kendiliğinden düzelirken, %10’luk bir grupta düzelme olmamaktadır.

Pubertal jinekomasti, genellikle hastanın kendisi ya da ebeveynleri tarafından rastlantısal olarak saptanır. Memedeki şişlik sıklıkla şikayete neden olmaz, ancak bazı olgularda dokunmayla ya da dokunmadan ağrı ve hassasiyet olabilmektedir. Memedeki glandüler dokunun hacmine ve gelişim hızına göre meydana gelen hassasiyet, ağrı ve büyüklük simetrik olmayabilir. Genellikle glandüler doku sıklıkla 4 cm’in altındadır. Tek taraflı başlangıç gösterebileceği gibi çift taraflı başlangıçta gösterebilir. Olguların %25-75’inde başlangıç iki taraflıdır. Makrojinekomasti glandüler doku çapının 5 cm ve üzerinde olmasıdır ve bu durum sıklıkla kendiliğinden gerilememektedir.

Olguların çoğunda meme gelişimi ilk 6 ay içinde kendiliğinden gerilerken, %75’i iki yıl içinde, %90’ı ise üç yıl içinde kendiliğinden düzelmektedir. Hormonal bir patoloji saptanmayan pubertal jinekomasti olgularında jinekomastinin ağırlık derecesi ya da uzun süre devam etmesi (%10) durumlarında rezeksiyon seçeneği düşünülebilir, aksi halde hastaların grup içi etkinliklerinin (yüzme v.s.) ve/veya sosyal etkinliklerinin bozulmasına neden olarak ileri dönemde psikolojik sorunların ortaya çıkması söz konusu olabilmektedir.

Günümüzde giderek artan obezite sorunları ile birlikte daha sık görülen lipomasti& dikkatli bir fizik incelemeyle tanınabilir. Kilolu erkeklerin beden yağ kitlesinin fazla olması nedeniyle jinekomastinin daha sık görülebileceği akılda tutulmalıdır. Kilolu erkeklerde meme dokusu palpe edilirken subareolar disk ve glanduler dokunun hissedilmemesi lipomasti (pseudojinekomasti) olarak değerlendirilmektedir.

Erkeklerde pubertal bulgular yokken gelişen tek ya da çift taraflı meme büyümesi prepubertal jinekomasti olarak adlandırılmaktadır. Patolojik olma riski yüksektir, bu nedenle bu olgulara dikkatle ve özenle yaklaşılması çok önemlidir. Bu hastaların değerlendirilmesinde konjenital adrenal hiperplazi (11-beta hidroksilaz defekti), artmış aromataz enzim aktivitesi, ilaçlar (dijitaller, simetidin, rezerpin vb), adrenal ve testiküler tümörler, östrojen ile tedavi edilen hayvansal gıdalar, östrojen içeren kremler ve saç için kullanılan ürünler, büyüme hormon tedavisi gibi sebepler dikkatten kaçmamalıdır. Bugün 300’den fazla ilacın jinekomastiye neden olduğu bilinmektedir. Saptanabilen bir durum varlığında sebebin ortadan kaldırılması gerekir.

Pubertal jinekomasti tedavisi; izlem, ilaç tedavisi ve cerrahi tedavi olmak üzere üç yaklaşım vardır.

1. İzlem: Altta yatan bir neden saptanmamış olan pubertal jinekomastili olgularda tedavinin temelini gözlem oluşturmaktadır. Pubertal jinekomastinin %90’a yakın bir kısmının ortalama 3 yıl gibi bir sürede kendiliğinden gerileyebileceği göz önünde tutularak, pubertal jinekomastili olguların 3-6 ay aralarla izlenmesi önerilmektedir. Çünkü olguların birçoğundaki patoloji, medikal ve cerrahi yaklaşımsız spontan olarak gerilemektedir.
2. Medikal Tedavi: amacı, jinekomasti fizyopatolojisini oluşturan östrojen/androjen oranları ve östrojen duyarlılığı artışının değiştirilmesidir. Medikal tedavi, pubertal jinekomasti başladıktan sonra ilk 1 yıl içinde meme bölgesinde ağrısı, hassasiyeti olan ve durumun kozmetik açıdan psikolojik travma yaratmaya başladığı hastalara önerilmektedir. Ancak şu ana kadar pubertal jinekomasti tedavisinde onaylanmış bir ilaç hala yoktur.
3. Cerrahi Tedavi: Makrojinekomastisi olan ve başlangıçtan beri 4 yıldan daha fazla zaman geçmiş olgularda fibrozis gelişmiş olduğu için cerrahi tedavi tercih edilmelidir.

Erkek Çocuklarda Meme Büyümesi (Jinekomasti) Nedir?

Erkek çocuklarda meme büyümesi (jinekomasti), meme dokusunun hormonal veya çevresel etkenlerle beklenenden fazla gelişmesidir.

Çocuklarda meme büyümesi hem fiziksel hassasiyete hem de ergenlik döneminde özgüven kaybına yol açabileceği için doğru uzman değerlendirmesi büyük önem taşır.

Ergenlik Döneminde Meme Büyümesi Normal Midir?

Ergenlikte jinekomasti, 12-16 yaş arasındaki erkek çocuklarında oldukça sık görülen fizyolojik bir durumdur.

Hormon seviyelerindeki geçici dalgalanmalara bağlı gelişen ergenlikte meme büyümesi, genellikle vücudun doğal gelişim sürecinin bir parçasıdır.

Yalancı Jinekomasti (Pseudojinekomasti) ile Gerçek Jinekomasti Arasındaki Fark

Erkek göğüs büyüklüğü her zaman gerçek meme dokusu artışından kaynaklanmaz.

Yalancı jinekomastide sadece yağ dokusu birikimi görülürken; gerçek jinekomastide meme bezi dokusunda sertlik ve büyüme mevcuttur.

Erkek Çocuklarda Meme Büyümesi Neden Olur?

Erkek çocuklarında meme büyümesi neden olur sorusu ailelerin en sık merak ettiği konular arasındadır. Temel sebep östrojen ve testosteron dengesindeki geçici değişimlerdir.

Hormonal Değişimler ve Ergenlik Etkisi

Erkek çocukta meme büyümesi, ergenlik döneminde testosteron hormonunun henüz dengelenemediği evrelerde östrojen hormonunun baskınlaşmasıyla tetiklenir.

Bu hormonal dengesizlik meme dokusunun uyarılmasına yol açar.

Tek Taraflı (Tek Meme) Büyümenin Nedenleri

Tek meme büyümesi neden olur sorusunun cevabı, hormonal uyarının her iki meme dokusunda aynı anda gerçekleşmemesidir.

Ergenlikte tek taraflı meme büyümesi oldukça yaygındır ve zamanla diğer memeyle eşitlenebilir.

Kilo Alımı, Beslenme ve İlaç Kullanımının Etkileri

Aşırı kilo alımı, işlenmiş gıdalar, hazır gıdalardaki katkı maddeleri ve belirli ilaçların kullanımı da erkek çocuklarda meme büyümesini tetikleyen ikincil faktörler arasında yer alır.

Erkek Çocuklarda Memede Sertlik, Şişlik ve Ağrı

Erkek çocuğun memesinde şişlik ve ağrı hissedilmesi ailelerde endişe yaratsa da çoğu zaman dokunun büyüme evresinde olduğunu gösterir.

13-14 Yaşında Memede Sertlik Hissi Neden Olur?

13 yaşında memede sertlik erkek çocuklarda ve 14 yaşında memede sertlik erkek bireylerde meme başının hemen altında "düğme" şeklinde hissedilen doku gelişimidir.

Bu sertlik, glandular dokunun büyüdüğünü gösteren tipik bir belirtidir.

Meme Dokusunda Hassasiyet ve Ağrı Ne Anlama Gelir?

Erkek çocuklarda meme ağrısı neden olur sorusunun kaynağı, hızla büyüyen meme dokusunun çevredeki sinir liflerine baskı yapmasıdır.

Giysilerin sürtünmesiyle artan meme ağrısı ve hassasiyet genellikle geçici bir süreçtir.

Erkek Çocuklarda Meme Büyümesi Nasıl Geçer?

Erkek çocuklarda meme büyümesi nasıl geçer arayışında olan ebeveynler için takip ve yaşam tarzı değişiklikleri ilk adımdır.

Kendi Kendine Geçer Mi? İyileşme Süreci

Ergenlik döneminde ortaya çıkan meme büyümesi belirtileri, hormonların dengeye oturmasıyla birlikte 1-2 yıl içerisinde kendiliğinden geriler ve büyük oranda tamamen kaybolur.

Medikal Tedavi ve Takip Yöntemleri

Kendiliğinden geçmeyen, şiddetli ağrı yapan veya hormonal kökenli ciddi altta yatan sebepler içeren vakalarda çocuk endokrinoloğu kontrolünde medikal takip ve tedavi planlanır.

Erkek Çocuklarda Meme Büyümesi İçin Hangi Doktora Gidilir?

Erkek çocuklarda meme büyümesi için hangi doktora gidilir sorusunun ilk yanıtı Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları (Pediatri) veya Çocuk Endokrinolojisi uzmanıdır.

Hormonal değerlendirme yapıldıktan sonra gerekli görülürse Çocuk Cerrahisi doktoru tarafından da muayene sağlanır.

Kaynakça

1. Nydick, M., Bustos, J., Dale, H. E., & Rawson, R. W. (1961). Gynaecomastia in adolescent boys.
2. Biro, F. M., Lucky, A. W., Huster, G. A., & Morrison, J. A. (1990). Pubertal gynecomastia in white and African-American boys.
3. Cuhaci, N., Polat, S. B., Evranos, B., Ersoy, R., & Cakir, B. (2014). Gynecomastia: Clinical evaluation and management.
4. Soliman, A. T., De Sanctis, V., & Yassin, M. (2017). Management of pubertal gynecomastia.