Dolikokolon (Uzun ve Dirençli Kabızlığa Bağlı Kalın Bağırsak Genişlemesi)

Kabızlık çocukluk çağında sıklıkla karşılaşılan medikal tedavisinde olguların %40 ile 50’inde başarısızlığa uğranılan klinik bir durumdur. Özellikle kabızlık ile beraber dışkı kaçırmanın gelişmesi çocukların okuldan ve sosyal yaşamdan soyutlanmalarına neden olmaktadır. Bu tür olgularda kronik kabızlığa bağlı olarak rektum (kalın barsağın anüse en yakın uç kısmı) aşırı derecede genişlemiş ise medikal tedaviye yanıt alma olasılığı çok azdır.

Kronik kabızlık ile başvuran olguların çoğu uzun süre değişik medikal tedaviler alarak bir Çocuk cerrahına başvurur. Yapılan fizik incelemeden ve radyolojik değerlendirmelerden sonra biz Çocuk Cerrahlarıda öncelikle hem enemalar (lavman) ile hem de oral laksatif (ağızdan verilen dışkı yumşatıcılar) başlayarak olgularımızda kabızlığın önüne geçmeye çalışırız. Yoğun ilaç tedavisne rağmen yakınmaları düzelmeyen olgular çekilen kolon grafisi ile yeniden değerlendirmeye alınır. Megarektum tanısı için olgularda kabızlığın olması, rektal tuşede rektumun dışkı ile dolu olması, kolon grafisinde rektum pelvis oranının 0,61’in üzerinde olması gerekir.

Megarektum oluşan olgularda pek çok cerrahi tedavi seçeneği tanımlanmıştır.

Bu konuda dünyanın en saygın cerrahlarından biri olan İspanyol Pena dilate sigmoid kolonu çıkararak %80 oranında laksatif gereksinimini azaldığını belirtmektedir. Ancak yine de bu olgularda laksatif kullanım gereksinimi devam etmektedir.

Dilate kolonla beraber rektumun transanal yolla eksize edildiği olgularda ise sonuçların çok daha iyi olduğu bilinmektedir. Bu hastalarda bazı merkezlerde önce kolostomi yapılır.

Böylece genişlemiş barsak dinlendirilir, daha sonra genişlemiş barsak kısmı anokutaneal hattın 4-5 cm uzaklığına kadar çıkartılarak normal çaplı inen kolon ile birleştirilir. Problemli olan dilate kısım çıkartılırken total kolon boyu da kısaltılarak kolonik transit zamanının da azaltılması sağlanır. Daha sonra ise hastanın kolostomisi kapatılır.

Bazı merkezlerde ise kolostomi yapılmadan tek seansla, laparoskopi  veya laparotomi yardımlı olarak genişlemiş barsak ansı çıkartılabilir. Bu hastalarda ameliyat süresi bazen uzun olabilir.

Hastalar ameliyattan sonra 3-5 gün hastanede kalır ve bu süre içerisinde damardan TPN (total parenteral nütrisyon) ile beslenirler.

Ameliyat edilen bu hastaların yaklaşık %60’ı ilaç bağımlılığından kurtulurken, geriye kalan %40 hastada ilerleyen dönemlerde ek medikal ve cerrahi tedavilere ihtiyaç duyabilir.

Bağırsak Genişlemesi Nedir?

Bağırsak genişlemesi (tıbbi adıyla megakolon veya dolikokolon), kalın veya ince bağırsağın yapısal ya da işlevsel sorunlar nedeniyle normal çapının ve uzunluğunun üzerine çıkması durumudur.

Bu anatomik değişim, bağırsağın kasılma ve dışkıyı ileriye doğru itme mekanizmasını bozarak sindirim sisteminin yavaşlamasına veya durmasına yol açar.

Bağırsak Genişlemesi Neden Olur?

-Hirschsprung Hastalığı Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir?-

Bağırsak duvarının esnemesine ve genişlemesine neden olan pek çok faktör bulunabilir:

• Kronik ve Dirençli Kabızlık: Yıllar boyu süren, tedavi edilmeyen kabızlık nedeniyle dışkının bağırsakta uzun süre kalması ve yavaş yavaş dokuyu genişletmesi.
• Sinirsel Yapı Bozuklukları: Bağırsağın hareketini sağlayan sinir hücrelerinin doğumsal olarak eksik olması (Hirschsprung hastalığı) veya sonradan hasar görmesi.
• Bağırsak Tıkanıklıkları (Obstrüksiyon): Tümörler, polipler, fıtıklar veya geçirilmiş ameliyatlara bağlı yapışıklıkların dışkı geçişini engellemesi.
• Yaşam Tarzı ve İlaçlar: Hareketsiz yaşam, liften fakir beslenme ve bazı nörolojik/psikiyatrik ilaçların uzun süreli kullanımı.

Bağırsak Genişlemesi Tehlikeli mi?

Evet, bağırsak genişlemesi erken evrede kontrol altına alınmadığında hayati tehlike oluşturabilecek ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Zamanında müdahale edilmeyen ileri vakalarda; bağırsak düğümlenmesi (volvulus), bağırsak delinmesi (perforasyon), karın içi şiddetli enfeksiyon (peritonit) ve bakterilerin kana karışmasıyla tetiklenen toksik megakolon tablosu gelişebilir.

Bu nedenle durum ciddiyetle takip edilmelidir.

Yetişkinlerde Bağırsak Genişlemesi Belirtileri

Yetişkin hastalarda süreç genellikle kronik şikayetlerle kendini gösterir. En sık rastlanan belirtiler şunlardır:

• Şiddetli Karın Şişliği ve Gaz: Karın bölgesinde gözle görülür gerginlik ve geçmeyen şişlik hissi.
• Dirençli Kabızlık: Günlerce, bazen haftalarca ilaç desteği olmadan dışkılayamama.
• Kronik Karın Ağrısı: Gaz ve dışkı birikimine bağlı olarak ortaya çıkan, tekrarlayan kramp tarzı ağrılar.
• Bulantı ve Kusma: Bağırsağın ileri derecede tıkandığı ve sindirim içeriğinin ilerleyemediği durumlarda görülür.

Yetişkinlerde Bağırsak Genişlemesi Tedavisi

Bağırsak genişlemesi tedavisi, hastalığın ilerleme derecesine ve altında yatan asıl nedene bağlı olarak multidisipliner bir yaklaşımla planlanır:

• Medikal ve Diyet Yönetimi: Erken ve orta evre vakalarda yüksek lifli beslenme programı, bol sıvı tüketimi, bağırsak florasını düzenleyen probiyotikler ve hekim kontrolünde kullanılan laksatifler (gaita yumuşatıcılar) tercih edilir.
• Cerrahi Müdahale: İlaç ve diyet tedavisine yanıt vermeyen, bağırsak bütünlüğünün bozulma (delinme/tıkanma) riskinin yüksek olduğu ileri aşamalarda, genişleyen ve işlevini yitiren bağırsak bölümünün ameliyatla çıkarılması (kolektomi) gerekir.

Kaynakça

1. Simon DA, Berens D, Zambrana Valenzuela R, et al. Dolichocolon is common in pediatric gastroenterology patients with constipation and associated complaints.
2. Noviello C, Nobile S, Romano M, Mazzarini A, Papparella A, Cobellis G. Functional constipation or redundancy of the colon?
3. Raahave D. Dolichocolon revisited: An inborn anatomic variant with redundancies causing constipation and volvulus.
4. Tabbers MM, DiLorenzo C, Berger MY, et al. Evaluation and treatment of functional constipation in infants and children: Evidence-based recommendations from ESPGHAN and NASPGHAN.
5. Karaca İ, Karkıner A, Türk E, Temir ZG, Uçan B, Uçuk E, Hoşgör M. Hirschsprung hastalığında Duhamel-Martin ve transanal endorektal pull-through ameliyatlarının sonuçlarının karşılaştırılması.
6. Karaca İ, Türk E, Uçan B, Karkıner A, Temir ZG, Kandırıcı A, Hoşgör M. Hirschsprung hastalığı düşünülen yenidoğan ve infantlarda kontrast enema öncesi dekompresyon: yanıltıcı mıdır?
7. Karaca I, Turk E, Ortac R, Kandirici A. Waardenburg syndrome with extended aganglionosis: Report of 3 new cases.
8. Tavusbay C, Genç H, Karaca İ, Atahan K, Hacıyanlı M, Türk E. Successful management without protective colostomy in an adult patient with anorectal malformation.